Факультет экономики и менеджмента

“Т.Орозалиев атындагы айыл чарбасын механизациялаштыруу” кафедрасы

Кафедранын тарыхы

“Айыл чарба машиналары” кафедрасы 1952-жылы айыл чарбасын механизациялаштыруу факультетинин курамында уюштурулган. 1996-жылдан тартып кафедра «Талаачылыкты механизациялаштыруу», ал эми 2001-жылдан баштап кафедра «Айыл чарбасын механизациялаштыруу» деген аталыш менен аталып келген. 2018-жылы кафедрага а.-ч.и.д., КР Инженердик академиясынын академиги, профессор Төлөмүш Орозалиевдин ысымы ыйгарылган. Кафедра түзүлгөндөн бери бир докторлук (Орозалиев Т.О.) жана 9 кандидаттык диссертациялар  жакталган (Яковлев И.Г., Самойлов П.А., Жердев А.М., Шаболотов Т.Т., Чодоев К.Б. , Аматов Ш.Б., Осмонканов Т.О., Уметалиева Ч.Т., Байдолотов Ш.К.). 

       

            Бул жылдар аралыгында кафедраны жетектеген инсандар:

Тасбулатов Х.Т. (1952 – 1957-жж), Еременко В.Н. (1957 – 1971-жж), Яковлев И.Г. (1971 – 1982-жж), Самойлов П.А. (1982 – 1988-жж), Фефелов В.А. (1988 – 1990-жж), Орозалиев Т.О. (1990 – 2004-жж  жана 2007 – 2010-жж), Аматов Ш.Б. (2004 – 2005-жж), Чодоев К.Б. (2005 – 2006-жж) жана Осмонканов Т.О. (2006 – 2007-жж). 2010-жылдан азыркы учурга чейин кафедраны техника илимдеринин кандидаты, доцент, Кыргыз Республикасынын билим берүүсүнүн, айыл чарбасынын отличниги, Кыргыз Республикасынын Инженердик академиясынын мүчө-корреспонденти Т.О.Осмонканов жетектеп келет.

          Кыргыз улуттук агрардык университетинин 80 жылдык тарыхында 2001-жылы кафедранын жаш окумуштуулары Т.О.Осмонканов, Ш.Б.Аматов, Ш.К.Байдолотов, Жунусакунов Б.Р., а.ч.и.д., профессор Т.Орозалиевдин жетекчилиги астында  «Майда үрөндүү айыл чарба өсүмдүктөрүн себүүдө энергияны үнөмдөөчү технологиясы» аттуу тема боюнча илим жана жаңы технологиялар жаатында Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн жаштар сыйлыгынын алгачкы Лауреаттары болушкан.

            Учурда кафедрада кафедра башчысы техника илимдеринин кандидаты, доцент Осмонканов Т.О., айыл чарба илимдеринин кандидаты, доцент Назаров С.О., техника илимдеринин кандидаты, доценттер Аматов Ш.Б., Байдолотов Ш.К., улук окутуучулар Нуралиев Б.С., Орозалиева Т.Т., Жакипов С.Ч., ассистент Дүйшөнбек уулу Н. жана лаборатория башчысы Узакбаева Э.С. эмгектенишет. Кафедранын илимий даражалуулугу 62,5% ды түзөт.

Багыттар жана профилдер / программалар

Доценттер Осмонканов Т.О., Аматов Ш.Б. жана улуу окутуучулар Байдолотов Ш.К. жана Нуралиев Б.С. JICA (Япония Эл аралык Кызматташтык Агенттиги) тарабынан уюштурулган үч айлык окуу курсунун алкагында Япония мамлекетине барышып, «Орто Азия жана Закавказье өлкөлөрү үчүн айыл чарбасын механизациялаштыруу» тематикасы боюнча стажировкадан өтүп келишкен. Японияда чыгарылган айыл чарба техникаларынын түрлөрү, түзүлүшү, иштөө принциптери жана күрүч, буудай, жашылча жана башка өсүмдүктөрдү өстүрүүнүн жана жыйноонун технологиялары боюнча  алардын алган билимдери жана тажрыйбалары университеттин окуу процессинде кеңири колдонулуп келет.Кафедрада адистердин квалификациясын жогорулатуу курстары үзгүлтүксүз өткөрүлүп турат. КР Өкмөтүнүн Мамлекеттик каттоо кызматынын алдындагы “Транспорттук каражаттарды жана айдоочулар курамын каттоо” Департаментинин кызматкерлеринин квалификациясын жогорулатуу иш-чарасы өткөрүлгөн.  «Кыргызавтомаш-Радиатор» ЖЧКсынын базасында заманбап айыл чарба техникаларынын түзүлүштөрүн жана иштөө принциптерин окутуп-үйрөтүү үчүн сырттан сабактар ​​уюштурулуп турат.

Кафедра керектүү жабдылган лабораториялар, окуу кабинеттери жана айыл чарба машиналарынын паркы (180ден ашык) менен камсыздалган. Аларда окуу процессинде колдонулуучу жер иштетүүчү, себүүчү машиналар, өсүмдүктөрдү багуу жана химиялык жактан коргоо үчүн, түшүм жыйноочу айыл чарба техникалары бар. Кийинки жылдарда факультеттин машина-трактор паркын жаӊылоо иши башталган.  Окуу жайдын эсебинен төмөндөгүлөр: «Беларусь-320.4» трактору, жүктөөчү жабдуулар жана «ТОВ-1-35» ротордук чөп чапкыч алынды. Япониянын JICA (Япония Эл аралык Кызматташтык Агенттиги) университетибизге тапшырган IH-AI-STAR компаниясы чыгарган айыл чарба техникаларын: SHIBAURA чакан тракторун, ротордук чөп чапкычты, айлануучу тырмоолорду жана пресс-подборщикти окутуучулар студенттерге кафедранын базасында окутуп келишет.

Кафедранын базасында айыл чарба өсүмдүктөрүнүн үрөндөрүн каптап ороочу линия түзүлүп, анда кафедранын аспиранттары жана магистранттары диссертацияларын аткарышат. 2016-жылдын башында Беларустун МТЗ Холдинги жана орусиялык «Ростсельмаш» заводу менен айыл чарбасын механизациялаштыруу тармагында өз ара кызматташуу боюнча сүйлөшүүлөр жүргүзүлгөн. 2021-жылы КР Озон борбору тарабынан “Айыл чарба продукцияларын сактоо жана кайра иштетүү үчүн технологиялык жабдуулар” профилинин студенттери үчүн муздатуу техникасы жана технологиялары боюнча бир катар жабдуулар жана окуу китептери берилди.

Кафедрада “Айыл чарба машиналары”, “Мал чарба машиналары жана технологиялары”, “Машина-трактордук паркты иштетүү”, “Патент таануу”, “Мелиоративдик машиналар”, “Курулуш машиналары жана жабдуулары”, “Илимдин логикасы жана методологиясы” ж.у.с. 30 дан ашуун дисциплиналар боюнча бакалавриатта жана магистратурада окутуу жүргүзүлөт.Жыл сайын Мамлекеттик аттестациялык комиссия 610300 – «Агроинженерия» багыты, «Агробизнестеги автомобилдер жана техникалык системалар» профили боюнча 40тан кем эмес жаш адистерди даярдайт. Бул багытта магистратурада бир нече бакалавриат бүтүрүүчүлөрү окушат. «Айыл чарба продуктыларын сактоо жана кайра иштетүү боюнча технологиялык жабдуулар» профили боюнча да студенттерди кабыл алуу ишке ашырыла баштады.

            Агроинженердик бакалавриат жана магистратура программалары ар бир 5 жылда көз карандысыз аккредитациядан өтүп турат. Факультетибизде магистратураны бүтүргөндөр ийгиликтүү эмгектенип жатышат.

            Кафедранын кызматкерлери тарабынан орус жана мамлекеттик тилдерде 25тен ашык окуу китептери жана окуу куралдары иштелип чыгып, басылып чыгарылган. Жыл сайын кафедрада окутулган дисциплиналар боюнча 3-4 методикалык колдонмо жана лекциялардын курстары иштелип чыгарылат.

Кафедранын курамы

Осмонканов Таалайбек Орозбекович

Кафедра башчысы, техника илимдеринин кандидаты, доцент, КР билим берүүнүн отличниги, КР айыл чарбасынын отличниги

E-mail: oto-40@mail.ru

Аматов Шарабидин Базарбаевич

техника илимдеринин кандидаты, доцент, “КР билим берүүнүн отличниги”
E-mail: sharab93@mail.ru

Назаров Садык Өмүрбекович

айыл чарба илимдеринин кандидаты, доцент, “КР билим берүүнүн отличниги”, “КР айыл чарбасынын отличниги”
E-mail: n.sadyk53@mail.ru

Байдолотов Шахим Кубатович

техника илимдеринин кандидаты, доценттин м.а.
E-mail: shahim@mail.ru

Орозалиева Токжан Турганбаевна

улук окутуучу
E-mail: torozaliyeva71@mail.ru

Джакипов Суюнбек Чинтурганович

улук окутуучу
E-mail: suiunbek.j.86@mail.ru

Нуралиев Бакыт Сапарбекович

улук окутуучу
E-mail: baktybek.nuraliev@mail.ru

Дүйшөнбек уулу Нурсултан

ассистент
E-mail: d-nur96@mail.ru